De twintigste eeuw, de eerste 50 jaar

In het Nederland van rond het jaar 1900 woonden 5 miljoen mensen. Het was een tijd van grote veranderingen, die al in de vorige eeuw waren begonnen. Het olielicht waar in Groot-Ammers de straten mee verlicht werden, maakte plaats voor gaslicht en later voor elektrisch licht.

Arie Kortland in zijn automobiel

Hoewel er nog veel met paard en wagen vervoerd werd, kwamen al snel de eerste automobielen op de weg. Deze eerste wagens zonder paard waren in die dagen nog speeltjes van de rijken. Wereldwijd reden in 1900 amper tienduizend auto's over de stoffige wegen. Toch kan men stellen dat de uitvinding van de automobiel ons de afgelopen eeuw tot grote welvaart heeft gebracht.
In het begin van de 20ste eeuw nam de fabricage een grote vlucht, in 1908 de oprichting van General Motors Corporation, en in 1903 de Ford Motors Company en in Duitsland werden auto's geproduceerd onder de naam Daimler-Benz. Later werd dat Mercedes-Benz.

Grote stoomlocomotieven trokken hun vracht met rookpluimen door het land. Ook in de fabrieken werden veel machines door stoomkracht aangedreven.
Het fietsen in die tijd werd veraangenaamd door dat er om het wiel een luchtband kwam. Electriciteit kreeg steeds meer toepassingen, er kwam telefoon, draadloze telegrafie en er werd met elektrisch aangedreven projectoren de eerste geluidloze films vertoond.

Er zou in tientallen jaren meer veranderen dan in de eeuwen ervoor. Maar hoe mooi het beeld hierboven beschreven lijkt, er was een behoorlijke tweedeling.

De rijken woonden in mooie huizen, die met fraaie Jugendstil-ornamenten versierd waren, een stijlvernieuwing die rond de eeuwwisseling opkwam. De arbeider daarentegen, woonde met zijn gezin vaak in een eenkamerwoning, zonder elektrisch licht, gas, stromend water en sanitiare voorzieningen. Ze moesten zich behelpen met privaten zonder waterspoeling. De cholera lag weer op de loer.
Ook het loon was toen bijzonder laag.
Het was de tijd van de arbeidersbeweging, het NVV (Nationaal Verbond van Vakverenigingen) en de rooie rakkers van de SDAP (Sociaal Democratische Arbeiders Partij). 'De vis wordt duur betaald', uit het stuk "Op Hoop van Zegen", van de sociaal bewogen Herman Heijermans, was een aanklacht tegen de schrijnende armoede en het praktisch ontbreken van sociale voorzieningen.
Ook waren het de jaren van de Blauwe Knoop, die zich inzetten voor de drankbestrijding, menig arbeider zoop zijn ellende weg, waardoor het gezin in ernstige financiële problemen kwam, en het Gebroken Geweer, die opriepen tot antimilitarisme.

De Atjeh-oorlog in Nederlands-Indië was in volle gang. Het leger, onder aanvoering van generaal van Heutsz, bracht orde in het wingewest, maar de verliezen waren groot (10.000 soldaten en 15.000 dwangarbeiders; Atjeh verloor 35.000 man).

Aan mijn volk!

Het is mij een behoefte aan het Nederlandse volk, van welks levendige belangstelling in het geluk van mij en mijn Huis ik zo diep ben overtuigd, persoonlijk mededeling te doen van mijn verloving met Zijne Hoogheid Hertog Hendrik van Mecklenburg- Schwerin. Moge deze gebeurtenis, onder Gods zegen, bevordelijk zijn aan het welzijn van ons land en van zijn bezittingen in Oost en West.

Aldus sprak Koningin Wilhelmina, oktober 1900.

Zij trouwde op 7 februari 1901. Uit dit huwelijk werd op 30 april 1909 hun dochter Juliana geboren.