Over kroegen en spiritualiën
In de stamboom lezen we dat mijn bet-overgrootvader Johannes werkman was en die bovendien in Groot-Ammers een cafe zou hebben gehouden. Hierover is verder helaas niets bekend. Wat ik wel weet is dat in het kleine dorp aan de Lek een aantal van dergelijke inrichtingen waren.
Nu reed er in 1839 in ons land tussen Amsterdam en Haarlem weleenswaar de eerste stoomtrein, het vervoer van de mens ging over het algemeen, als het niet met de benenwagen was, per trekschuit of koets, waarvan het paard de levende trekkracht was.
Het reizen ging in vergelijking met vandaag de dag langzaam, zeer langzaam. Paarden moesten, als zij een bepaalde afstand afgelegd hadden, van vers voer worden voorzien en de nodige rust gegeven worden. Dit gebeurde in de uitspanning waar tevens een logement en cafe ondergebracht waren. De vermoeide reiziger kon hier ook op krachten komen onder het genot van een eenvoudig maal en een goede nachtrust.
Ik kan me ook goed voorstellen dat dergelijke etablissementen een sociale functie hadden. Kranten kwamen pas tegen het einde van de 19e eeuw, radio en televisie, telefoon en internet, waren er niet.
Het nieuws, zowel plaatselijk als regionaal, moest uiteraard mondeling worden overgebracht door de reizigers en plaatsgenoten, en hoe kan je dat beter doen dan met een pot bier. Ook zal menig man zijn ellende hebben weg gedronken. Toch staat er in de gemeentearchieven van Langerak en Groot-Ammers het volgende:
Hoewel er in ons betrekkelijk kleine dorp vele lokalen waren waar men een versterking kon nuttigen achtte de ontvanger van Invoerrechten en Accijnsen te Ameide het verbruik op Ammers aan de lage kant. Hij schreef de Burgermeester "dat het plaatselijk verbruik van gedistilleerd per hoofd van de bevolking in 1896 3,70 liter bedroeg tegen 4,58 in 1895" en verzocht de Burgermeester hem "de vermoedelijke oorzaken mede te delen waaraan de vermindering van het verbruik is toe te schrijven".
De Burgermeester antwoordde dat "hem geen andere oorzaak bekend was dan de geringe verdiensten der inwoners, die daardoor wellicht minder gebruik maken van spiritualien" De algemene stelregel hoe slechter het gaat, hoe meer men drinkt ging op Ammers blijkbaar niet op!